Η πυργοφόρος Θεά ή Η ρημαγμένη ειμαρμένη – Χάρτης, 1/1/2026

Η πυργοφόρος Θεά ή Η ρημαγμένη ειμαρμένη

Κώστας Δρουγαλάς

ΧΑΡΤΗΣ 85 {ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2026} 

Τάσος Ζαφειριάδης, «Ο μάγος Αλκαζάρ», εκδ. Το Ροδακιό, 2025

Ο Μά­γος Αλ­κα­ζάρ (εκδ. Το Ρο­δα­κιό, 2025) εί­ναι η δεύ­τε­ρη επί­ση­μη ποι­η­τι­κή συλ­λο­γή του Τά­σου Ζα­φει­ριά­δη (1981), δε­κα­πέ­ντε χρό­νια με­τά το Χα­κί χαϊ­κού, που συ­νέ­γρα­ψε μα­ζί με τον Χρι­στό­φο­ρο Νι­κο­λά­ου. Όπως και στην πρώ­τη συλ­λο­γή, έτσι και σε αυ­τήν, υπάρ­χει μία βα­σι­κή θε­μα­τι­κή που δια­τρέ­χει όλα τα ποι­ή­μα­τα. Κι αν στα Χα­κί χαϊ­κού ο ελ­λη­νι­κός στρα­τός απο­τε­λού­σε την έμπνευ­ση, στον Μά­γο Αλ­κα­ζάρ εί­ναι η Θεσ­σα­λο­νί­κη, γε­νέ­θλιος τό­πος του ποι­η­τή.
Στα 27 ποι­ή­μα­τα της συλ­λο­γής, ο Ζα­φει­ριά­δης δη­μιουρ­γεί μία ποι­η­τι­κή αν­θρω­πο­γε­ω­γρα­φία της Θεσ­σα­λο­νί­κης· άν­θρω­ποι και γει­το­νιές του κά­πο­τε συ­να­ντούν συλ­λο­γι­κά τραύ­μα­τα, προ­σω­πι­κά βιώ­μα­τα, ερω­τι­κές μα­ταιώ­σεις, ει­ρω­νι­κές ανα­φο­ρές και πα­νέ­ξυ­πνα λο­γο­παί­γνια. Άλ­λες φο­ρές, ίσως κι εξαι­τί­ας της προ­α­να­φερ­θεί­σας αν­θρω­πο­γε­ω­γρα­φί­ας, η συλ­λο­γή θυ­μί­ζει έναν ιδιόρ­ρυθ­μο τα­ξι­διω­τι­κό οδη­γό. Ή όπως δη­λώ­νει και ο ίδιος ο ποι­η­τής: «Η κα­θ’ ημάς Θεσ­σα­λο­νί­κη/ δεν εί­ναι/ η κα­θ’ υμάς Θεσ­σα­λο­νί­κη».
Τι κά­νει λοι­πόν τον Μά­γο Αλ­κα­ζάρ να ξε­χω­ρί­ζει από τον σω­ρό; Εί­ναι το και­νο­φα­νές της ποι­η­τι­κής σύλ­λη­ψης; Μάλ­λον όχι, δε­δο­μέ­νου πως έχουν προ­ϋ­πάρ­ξει ποι­η­τές της Θεσ­σα­λο­νί­κης που έχουν μι­λή­σει με τρό­πο γεν­ναίο για την πό­λη τους. Εί­ναι οι ερ­μη­τι­κοί συμ­βο­λι­σμοί που κρύ­βο­νται πί­σω από τους στί­χους και τον κρυ­πτι­κό υπό­τι­τλο της συλ­λο­γής «Εί­κο­σι και έξι χρη­σμοί, Σκο­νά­κια-Αλοι­φές-Φυ­λα­χτά, Προ­στα­σία από τα κα­κά πνεύ­μα­τα»; Σε κά­ποιο βαθ­μό ναι, η απά­ντη­ση εί­ναι θε­τι­κή, αλ­λά και πά­λι ο Μά­γος Αλ­κα­ζάρ εί­ναι κά­τι πα­ρα­πά­νω από ποι­η­τι­κή μυ­στα­γω­γία.
Το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο επί­τευγ­μα της συλ­λο­γής εί­ναι ότι κι­νη­το­ποιεί τις αι­σθή­σεις: Ει­κό­νες, ήχοι, μυ­ρω­διές, γεύ­σεις και χά­δια μιας Θεσ­σα­λο­νί­κης τω­ρι­νής, κα­θώς και μί­ας άλ­λης, που έχει πια χα­θεί για πά­ντα στην ομί­χλη του χρό­νου. Οι ακό­λου­θοι στί­χοι από το ποί­η­μα «Αυ­στρο­ελ­λη­νι­κή Εται­ρεία Κα­πνών» εί­ναι εν­δει­κτι­κοί του πε­ριε­χο­μέ­νου: «Οσμή τό­σο δυ­να­τή/ που δια­περ­νά το χρό­νο/ και φτά­νει σ’ εμέ­να ως σή­με­ρα». Αυ­τό το συ­νταί­ρια­σμα πα­ρελ­θό­ντος και πα­ρό­ντος μέ­σω των αι­σθή­σε­ων, η ώσμω­ση αν­θρώ­πων και πο­λι­τι­σμών δια­τρέ­χει τη συλ­λο­γή άλ­λο­τε με νο­σταλ­γία και τρυ­φε­ρό­τη­τα και άλ­λο­τε με αυ­το­σαρ­κα­σμό, που πολ­λές φο­ρές κι­νεί­ται στα όρια της φάρ­σας.
Αφορ­μές για τα ποι­ή­μα­τα του Ζα­φει­ριά­δη εί­ναι τα πε­ρι­βό­η­τα το­πό­ση­μα της πό­λης (Λευ­κός Πύρ­γος, Πύρ­γος του ΟΤΕ), οι ιστο­ρι­κοί δρό­μοι (Βα­σι­λέ­ως Ηρα­κλεί­ου, Εγνα­τία Οδός), η νυ­χτε­ρι­νή ζω­ντά­νια του Αρι­στο­τέ­λειου Πα­νε­πι­στη­μί­ου σε αντι­δια­στο­λή προς τη σι­γα­λιά του νε­κρο­τα­φεί­ου της Ευαγ­γε­λί­στριας, το άγαλ­μα του Βι­ζυ­η­νού στην ανη­φό­ρα για τις Σα­ρά­ντα Εκ­κλη­σιές, τα στοι­χειω­μέ­να δρο­μο­λό­για του πρώ­του τραμ, το οθω­μα­νι­κό τέ­με­νος στο Αλ­κα­ζάρ, ο Πεν­τζί­κης και οι αβά­στα­χτες μνή­μες του Γιώρ­γου Ιω­άν­νου, ο Νί­κος Γκά­λης και ο Πά­μπλο Γκαρ­σία, το Μπέη Χα­μάμ με τις φο­λί­δες του, οι ομπρέ­λες του Ζογ­γο­λό­που­λου, η θέα της Χαλ­κέ­ων από ψη­λά, το ξε­νο­δο­χείο «Αστό­ρια» στην Τσι­μι­σκή, και πό­σα ακό­μη.
Η συλ­λο­γή κλεί­νει με έναν συ­γκι­νη­τι­κό φό­ρο τι­μής («μνη­μό­συ­νο» το χα­ρα­κτη­ρί­ζει ο Ζα­φει­ριά­δης), με αφορ­μή το ξε­ρί­ζω­μα του μυ­θι­κού δέ­ντρου από το 41ο δη­μο­τι­κό σχο­λείο Θεσ­σα­λο­νί­κης. Εκ­κι­νώ­ντας από μία ει­ρω­νι­κή/αυ­το­σαρ­κα­στι­κή αφε­τη­ρία, ο Τά­σος Ζα­φει­ριά­δης απο­τί­νει τον πρέ­πο­ντα φό­ρο τι­μής στην παι­δι­κή ηλι­κία μί­ας ολό­κλη­ρης γε­νιάς: «Οι τε­λευ­ταί­οι που θα το θυ­μού­νται/ Ίσως ένα πρωί με­λαγ­χο­λή­σουν/ για όλο το χα­μέ­νο παι­χνί­δι».
Η σφι­χτή θε­μα­τι­κή της συλ­λο­γής ίσως ξε­νί­σει αρ­χι­κά τους μη Θεσ­σα­λο­νι­κείς, ωστό­σο αυ­τό δεν απο­τε­λεί εμπό­διο στην κα­τα­νό­η­ση, κά­θε άλ­λο: τα ποι­ή­μα­τα αφή­νουν χώ­ρο στον ανα­γνώ­στη για κά­θε εί­δους ερ­μη­νεία κα­θώς πε­ρι­δια­βαί­νει ως flâneur ―με τον τρό­πο του Γιώρ­γου Ιω­άν­νου― σε μια πα­λιά και νέα Θεσ­σα­λο­νί­κη. Σκο­πός της ανά­γνω­σης; Να γί­νει και ο ανα­γνώ­στης ψη­φί­δα στο ατε­λεί­ω­το και συ­νε­χι­ζό­με­νο μω­σαϊ­κό της πό­λης.